Bad Bunny wystąpił na Super Bowl i udowodnił, że globalny performance nie wymaga ogromnych ledowych ekranów, czy zaprogramowanych efektów świetlnych. I choć brzmi to jak teza w rozprawce, to minionej nocy byliśmy świadkami przepięknego spektaklu, w którym główną rolę odegrali ludzie, ich kultura, historia i talent.
Obecna atmosfera polityczna i społeczna w Stanach Zjednoczonych jest, delikatnie rzecz ujmując, patowa. Każdy kolejny dzień przynosi szarlatańskie wpisy prezydenta Trumpa, nowe nazwiska w aktach Epsteina oraz doniesienia o brutalnych aresztowaniach na tle narodowościowym. Nie będę skupiać się na wątkach, które o wiele lepiej skomentowaliby doświadczeni politolodzy, natomiast żeby właściwie zrozumieć, co wydarzyło się wczorajszej nocy w San Francisco, potrzebny jest nam rozszerzony kontekst.
Czy pamiętacie może jeszcze o istnieniu komika Tony’ego Hinchcliffe z bliskiego otoczenia Donalda Trumpa? Zapisał się w historii poprzez wypowiedź, w której nazwał Portoryko „pływającą wyspą śmieci”. Odczuwanie sporego skrępowania i zażenowania tymi słowami jest jak najbardziej pożądaną reakcją, niestety oddają one nastroje znacznej części amerykanów względem latynoamerykańskich obywateli Stanów Zjednoczonych.
Kilka miesięcy po tym wydarzeniu, w styczniu 2025 roku ma miejsce premiera nowego albumu Bad Bunny’ego – DeBÍ TiRAR MáS FOToS. Okładka płyty przedstawia dwa plastikowe białe krzesła na tle bananowców. Miliony słuchaczy utożsamiło się z nostalgią wylewająca się ze zdjęcia, przypominając sobie beztroskie wieczory spędzane w rodzinnym domu. Album rozpoczyna się wyrazistym komunikatem, utworem NUEVAYoL, powstałym na podstawie energetyzującej salsy Un Verano en Nueva York o portorykańskiej społeczności w mieście.
Całość dzieła jest celebracją dziedzictwa i tożsamości mieszkańców Portoryko, ich niełatwej narodowej historii, obecnie znacznie zależnej od decyzji Białego Domu. W tle trwającej w USA „debaty” (eufemizm) na tematy związane z polityką migracyjną, DTMF jest artystycznym manifestem o pragnieniu wolności oraz wiary w niezłomność ducha społeczności latynoamerykańskiej.
Turyści przyjeżdżają tu, żeby cieszyć się pięknymi miejscami, a potem wyjeżdżają i nie muszą mierzyć się z problemami, z którymi Portorykańczycy zmagają się na co dzień. Przenosząc tę analogię na relację romantyczną, są też ludzie, którzy pojawiają się, by dzielić z tobą [wspomnienia], i widzą tylko twoją najlepszą stronę, tę najpiękniejszą. A potem odchodzą. Nie potrafili zobaczyć tej części każdego z nas: wad, traum, zmartwień, bólu, ran z przeszłości. Jakby byli tylko turystami w twoim życiu.
powiedział Bad Bunny w rozmowie z magazynem Time
Ogłaszając harmonogram światowej trasy koncertowej promującej album, Bad Bunny prawdopodobnie świadomie zdecydował o pominięciu Stanów Zjednoczonych, gdzie jeszcze w 2022 roku zagrał kompletną stadionową trasę. Zaplanował natomiast rezydenturę składającą się z 31 koncertów w San Juan oraz kilkadziesiąt występów na terenie całej Ameryki Łacińskiej – od Meksyku, przez Dominikanę, Kostarykę i Kolumbię, aż po Chile.
Tymczasem pomimo tak drastycznego ruchu marketingowego, Bad Bunny ogłoszony został headlinerem największego estradowego występu w Stanach Zjednoczonych podczas przerwy meczu finału Super Bowl, a ponadto zdobył najważniejszą amerykańską nagrodę muzyczną – statuetkę Grammy za album roku. Wielu komentatorów dopatrywało się oczywiście upolitycznienia tych dwóch wydarzeń, powołując się na ideę muzyki „ponad podziałami”, która, chcemy czy nie, nigdy nie istniała.
Bo sztuka daje artystom przywilej do bycia słyszanym. Jest narzędziem do wyrażania siebie, lustrzanym odbiciem emocji jednostek, jak i całego społeczeństwa. Brzmi to trywialnie, lecz próba wyparcia tego faktu w imię apolityczności muzyki (sztuki) jest zaprzeczeniem jej nadrzędnego celu.
Kiedy po raz pierwszy zobaczyłem nagłówki o tym, że Bad Bunny wystąpi na Super Bowl w moich myślach pojawiła się wizja agresywnego, politycznego i wyrachowanego statementu wobec działalności Donalnda Trumpa. Wyobrażałem sobie elektryzujące i dominujące show, wyjęte żywcem z World’s Hottest Tour. Ponadto po ubiegłorocznym występie Kendricka byłem gotowy na nokautujący male rage. Okazało się, że dałem się wplątać w tę błędną retorykę.
„Tylko miłość jest silniejsza od nienawiści” wybrzmiało z jedynego ekranu użytego podczas występu. Pięćdziesiąt tysięcy osób zgromadzonych na stadionie oraz ponad sto milionów widzów przed telewizorami usłyszało przypomnienie, że Ameryka składa się nie z jednego, a ponad 30 państw – od Kanady po Chile. Benito wyszedł na scenę i okazał szacunek dla swojej rodzimej kultury, ale także dla całej ludności latynoamerykańskiej, jasno zaznaczając jej nieodzowną obecność na mapie Ameryki.
Na płycie stadionu w Santa Clara Bad Bunny’emu towarzyszyli przyjaciele – m.in. zespół z trwającej trasy DTMF, a także latynoamerykańscy przedstawiciele światowej popkultury: Pedro Pascal, Cardi B, Karol G, Jessica Alba. Dla wszystkich, którzy nadal nie wiedzą dlaczego Lady Gaga była częścią portorykańskiego krajobrazu na Super Bowl wyjaśniam – Benito fangirluje Gagę praktycznie od początku swojej kariery. W 2018 roku nawinął o niej podczas gościnnego występu w I like it Cardi B, później fotografowano go w oficjalnym merchu Chromatica [płyta Lady Gagi z 2020 r.], a w wywiadach przyznawał, że duet z Mother Monster jest jego wymarzonym. Sympatia była obopólna, ponieważ w 2023 roku Gaga pojawiła się w studiu SNL, aby zapowiedzieć występ Bad Bunny’ego, a wywiadach promocyjnych Jokera 2 przyznała, że jest jego wielką fanką.
Performance Bad Bunny’ego zbudowany był z wielu emocjonalnych i teatralnych elementów. Podczas występu artysta przekazał otrzymaną tydzień temu statuetkę Grammy chłopcu stojącemu obok widzów śledzących galę w telewizji. Dziecko, zagrane przez aktora Lincolna Foxa Ramadana, miało symbolizować młodszą wersję artysty i gest skierowany do samego siebie sprzed lat. Występ wzbudził duże emocje w sieci, gdzie na chwilę pojawiły się mylne spekulacje co do tożsamości chłopca. Choć plotki szybko zdementowano, scena została odebrana jako wyraz solidarności z imigrantami w USA i nawiązanie do wcześniejszych, zaangażowanych gestów muzyka.
W trakcie występu Bad Bunny nawiązywał do codziennych pasji bliskich Portoryko, od gry w domino po boks, podkreślając też znaczenie rodziny i więzi międzypokoleniowych na wyspie. Jednym z wątków widowiska była historia pary: najpierw widzowie zobaczyli oświadczyny, a później ślub, symbolicznie opowiedziany na scenie. Niespodziewanym momentem wieczoru był także występ Ricky’ego Martina, portorykańskiego poprzedniego Benito i żywej legendy muzyki latynoamerykańskiej, który wykonał znamienny utwór Lo Que Le Pasó a Hawaii – ostrzeżenie przed utratą lokalnej tożsamości.
Nie można nie wspomnieć o wątku „american half-time show” – w czasie trwania występu Bad Bunny’ego organizacja Turning Point USA zorganizowała swoją własną, alternatywną propozycję, ponieważ prezentacja Portorykańczyka na finale amerykańskiej ligi futbolu była według niej rażącym wyborem NFL. W podobnym tonie wypowiedział się także sam Donald Trump:
Koncert w przerwie Super Bowl jest absolutnie okropny, jeden z najgorszych w historii! Nie ma sensu, jest obrazą wielkości Ameryki i nie odzwierciedla naszych standardów sukcesu, kreatywności ani doskonałości. Nikt nie rozumie ani słowa z tego, co mówi ten facet, a taniec jest obrzydliwy, zwłaszcza dla małych dzieci, które oglądają go w całych Stanach Zjednoczonych i na całym świecie. To jest po prostu policzkiem dla naszego kraju, który każdego dnia ustanawia nowe standardy i rekordy – w tym najlepszą giełdę i programy emerytalne 401(k) w historii! Nie ma nic inspirującego w tym bałaganie, jakim jest pokaz podczas przerwy w meczu, i zobaczcie, że otrzyma on świetne recenzje od fałszywych mediów, ponieważ nie mają one pojęcia, co dzieje się w PRAWDZIWYM ŚWIECIE.
Reakcja Donalda Trumpa utwierdza mnie w przekonaniu, że występ Bad Bunny’ego był jednym z najważniejszych wydarzeń w historii amerykańskiej popkultury. To wyraźny i pełen pokory ukłon w stronę folku, rzemiosła, pasji, historii oraz różnorodności. To także przemyślany i zrealizowany do perfekcji spektakl, wiarygodny w swojej budowie, wykorzystujący ludzki talent do zbudowania scenografii i stworzenia choreografii. Pozostaje nam tylko odliczać to koncertu w Polsce, 14 lipca na Stadionie Narodowym w Warszawie.
