Tydzień z Eurowizją – historia zasad wyboru zwycięzcy, głosowanie i jurorzy

Konkurs Piosenki Eurowizji rozpoczął się w 1956 roku i do tamtego czasu mieliśmy 56. Konkursów. Historia tego, w jaki sposób wybierano zwycięzcę i głosowano zmieniała się kilkukrotnie. Przybliżę ją w skondensowanej i czytelnej formie.

Głosowanie na Eurowizji zmieniało się wielokrotnie. Dziesięciokrotnie zmieniał się w ogóle przydział punktów – dopiero od 1975 roku punkty przyznawane są w systemie 12, 10 i od 8 do 1.

Do roku 1975 głosowanie przebiegało następująco:

• Rok 1956 – pierwszy konkurs. Brało udział dziewięć krajów, a każdy zaprezentował po dwa utwory. Każdy z jurorów miał do rozdania dwa punkty, nie wiadomo jednak jak wyglądały pełne wyniki. Ogłoszono jedynie zwycięzcę, a wszystkie pozostałe utwory przedstawiono jako laureatów miejsca drugiego.
• Lata 1957-1961. Każdy kraj miał dziesięcioro jurorów, każdy juror miał jeden głos. Przyznawał więc owy punkt utworowi, który mu się najbardziej spodobał. Podobny system miał miejsce w latach 1967-1969 oraz w roku 1974. W 1969 roku cztery kraje (Wielka Brytania, Holandia, Francja i Hiszpania) otrzymały tyle samo punktów, a nie było jeszcze wtedy procedury rozbijania remisów. Rok 1970 to wciąż ten sam system rozdawania punktów, ale wprowadzono już procedurę rozbijania remisów. Podobnie było w 1974.

• W latach 1962-1966 testowany nowy system.
  • W 1962 kraj przyznawał 3, 2 i 1 punkt najlepszym utworom,
  • w 1963 5, 4, 3, 2 i 1 punt,
  • a w latach 1964-1966 5, 3 i 1 punkt.
  • W latach 1971-1973 znów testowano nowy system – każdy kraj miał dwoje jurorów, a każdy juror przyznawał punkty od 5 do 1.  Dwójkę jurorów musiała dzielić różnica wieku – minimum dziesięć lat, tak aby każdy kraj miał młodszego i starszego reprezentanta.
  • Rok 1975 – wprowadzono obecnie używany system punktacji: 12, 10 oraz od 8 do 1 punkty przyznawane przez kraj.

Od 1975 do 1997 roku o głosach decydowali jurorzy. System televotingu testowano w Austrii, Niemczech, Szwecji, Szwajcarii i Wielkiej Brytanii już w 1997, natomiast w 1998 wprowadzono go we wszystkich biorących udział krajach.

http://www.youtube.com/watch?v=ztVA4Jn2S_g

Półfinał, półfinały

2004-2007

W roku 2004 wprowadzono pierwszy półfinał. Miało to związek z rosnącą liczbą krajów zainteresowanych uczestnictwem w konkursie. Zagwarantowany udział w finale miała Turcja, zwycięzca konkursu w 2003 roku, Wielka Czwórka (wtedy Włochy jeszcze miały swój długi „urlop”) oraz dziesięć kolejnych krajów (tzn. jeśli ktoś z Wielkiej Czwórki znalazł się w TOP 10, wtedy awansowało miejsce jedenaste, dwunaste i tak dalej). Pozostałe kraje – a było ich 22 – wzięły udział w półfinale. Stamtąd do finału awansowało dziesięć krajów, dzięki czemu w finale mieliśmy 24 uczestników. Podobna sytuacja miała miejsce w latach 2005-2007.

2008-2013

Od roku 2008 wprowadzony został drugi półfinał. Najpierw wszystkie kraje zostały rozdzielone do sześciu „kupek”, pogrupowanych wg tego jak „zwykle” głosują dane kraje tzn. w jednej kupce np. znalazła się cała Skandynawia, a w drugiej Bałkany. Później na przemian z tych kupek losowano kolejne kraje półfinału pierwsze, a potem drugiego. W finale zagwarantowane miejscem miał jedynie zwycięzca oraz Wielka Czwórka. Przez kolejne lata zmieniała się formuła głosowania.

• 2008: z każdego półfinału awansuje dziewięcioro uczestników z największa ilością głosów publiczności, a po jednym uczestniku wybiera specjalne jury. W finale tylko televoting.
• 2009: wprowadzono głosy 50/50 w półfinałach, tzn. 50% głosów należy do televotingu, a drugie 50% do specjalnego jury, każdy kraj ma swoje jury. Do finału awansuje po 9 uczestników z najlepszymi wynikami w systemie 50/50, plus jeden wybrany przez jury. W finale tylko televoting.
• 2010-2012: zrezygnowano z wyboru dziesiątego uczestnika przez jury, zatem do finału awansuje po dziesięcioro uczestników z każdego półfinału w systemie 50/50. Wprowadzono w finale system 50/50. Pierwszym zwycięzcą obecnego systemu 50/50 była Lena i jej Satellite w barwach Niemiec. Był to również pierwszy zwycięzca z Wielkiej Czwórki/Piątki od czternastu lat.

Procedura rozbijania remisów (tie-breaker)

W 1969 roku cztery kraje otrzymały tyle samo punktów i zajęły miejsce pierwsze. Wtedy to jeszcze nie było żaden reguły odnośnie remisów, zatem trzeba było ogłosić zwycięzcą całą czwórkę. Obecna procedura rozbijania remisów przedstawia się następująco:

• Pierwsza próba rozbicia remisu – ilość krajów w sumie, które dały jakikolwiek punkt danemu uczestnikowi. Jeśli zdarzy się, że oba kraje otrzymały głosy od takiej samej ilości krajów, idziemy dalej:
• Zliczane są „dwunastki”, kraj, który ma więcej „dwunastek” wygrywa. Jak oba kraje mają tyle samo „dwunastek”, liczone są „dziesiątki”, jak znów po tyle samo, „ósemki”. I tak aż do uzyskania zwycięzcy.

W 1991 roku po rozdaniu wszystkich punktów, Szwecja i Francja miały po 146 punktów. Wtedy to jeszcze procedura rozbijania remisów rozpoczynała się od zliczania „dwunastek, dziesiątek”… Francja i Szwecja miały po 4 „dwunastki”, jednak Szwecja miała pięć „dziesiątek”, a Francja dwie. Zatem Szwecję ogłoszono zwycięzcą. Gdyby wtedy stosowano obecną procedurę i zaczęto zliczanie od ilości krajów, które zagłosowały na danego uczestnika – Francja by wygrała, otrzymała głosy od 18 krajów, a Szwecja od 17.

1991

Miejsce	Kraj	Artysta	Punkty	„Dwunastki”	„Dziesiątki”	Ile krajów dało jakikolwiek głos
1	Sweden	Carola	146	4	5	17 of 21
2	France	Amina	146	4	2	18 of 21

2008

W 2008 Polska, Wielka Brytania i Niemcy otrzymały po 14 punktów. Niemcy miały jedną dwunastkę, więc zajęły miejsce 23., my dostaliśmy jedną dziesiątkę więc zajęliśmy miejsce 24., a Wielka Brytania uplasowała się na miejscu ostatnim. Od 2008 roku wszystkie remisy zostają rozbite, nie tylko te w walce o miejsce pierwsze.

http://www.youtube.com/watch?v=_S3YFhlEakg

Na czym polega system 50/50?

Jak wiemy, na Eurowizji każdy kraj przyznaje punktację 12, 10, 8, 7, 6, 5, 4, 3, 2 i 1. To są tak zwane wielkie punkty. Wytłumaczę na przykładzie Polski. W czasie 15 minut po wszystkich występach głosujemy na nasze ulubione utwory. Powstaje nam lista dziesięciu tych, które zyskały najwięcej głosów z Polski, i tak ten co miał najwięcej głosów dostaje 12 punktów, drugie miejsce 10 punktów i tak dalej. I to są głosy z televoting – 50%.

Kolejne punkty przyznaje jury, każdy ma swoje jury. Jury zazwyczaj składa się z czterech-pięciu osób związanych z muzyką. Jury dogaduje się i również przedstawia swoją najlepszą dziesiątkę i najlepszemu daje 12 punktów, drugiemu 10 punktów i tak dalej. I to jest kolejne 50%. I teraz zaczyna się cała magia. Na przykładzie poniższej tabelki (głosy są zupełnie wymyślone) przedstawię jak wygląda końcowa magia.

1. Załóżmy, że w konkursie startuje 15 państw, nazwy wymyśliłem na poczekaniu.
2. Na samym początku mamy specjalnie powołane jury – w każdym kraju. Owe jury składa się z czterech członków, gdzie każdy z nich przyznaje swoją własną punktację w systemie eurowizyjnym (1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 10, 12).

3. Następnie owe punkty są sumowane, a pierwsza dziesiątka otrzymuje duże (tutaj niebieskie) punkty od jurorów. Warto też dodać, że jury nie będzie głosowało podczas sobotniego finału, jednak dzień wcześniej, w piątek podczas próby generalnej. Wtedy to każdy z nich zobaczy wszystkie występy, poda punkty, a te zostaną zliczone i utajnione.

4. Kolejne punkty przyznaje publiczność. Po obejrzeniu wszystkich występów, w przeciągu 15 minut publiczność będzie normalnie głosowała – smsami bądź telefonicznie. Potem owe głosy zostaną zliczone i tak jak to bywało co roku, dziesiątka państwa z największą ilością głosów (w danym kraju) otrzymuje eurowizyjne punkty (tutaj na zielono).

5. Na sam koniec, już po zamknięciu głosownia publiczności, w sobotę, głosy jury dodawane są do głosów publiczności i powstają już właściwe (tutaj czerwone) punkty, które będą odczytywane przez kolejne osoby z poszczególnych krajów podczas łączeń na żywo.