Eurowizja 2024. Serbia i „Ramonda” (Teya Dora)

Po dwóch latach flitowania z alternatywnymi, elektronicznymi dźwiękami Serbia wraca do bardziej stonowanych klimatów. Czy Teya Dora i Ramonda zameldują się w finale?

Pierwszy półfinał / Pozycja startowa: 2

Poznaj artystkę i utwór

Teodora Pavlovska znana lepiej jako Teya Dora urodziła się w 1992 roku w serbskim Borze, będącym wtedy częścią nieistniejącej już Jugosławii. Po przeprowadzce z rodzicami do Belgradu zaczęła uczęszczać do szkoły muzycznej. Kolejnym krokiem w tym kierunku był wyjazd do USA, gdzie Teya zaczęła uczęszczać do bostońskiej Berklee College of Music, gdzie również uczył się między innymi Charlie Puth. W 2019 roku Dora wydała swój debiutancki singiel Da Na meni je.

Prawdziwy przełom w karierze Serbki nastąpił w 2023 roku. Wtedy to wokalistka na potrzeby filmu South Wind: On the Border nagrała utwór Džanum. Utwór ten został zauważony na Tik Toku, gdzie stał się viralem używanym w memach z cyklu Moye Moye. Smutna kompozycja odniosła sukces nie tylko na Bałkanach, lecz także między innymi w Turcji czy Indiach. Džanum dotarło do czołowej piątki zestawienia Spotify Daily Viral Songs, a sama wokalistka stała się pierwszą artystką, która w tym serwisie przekroczyła 100 milionów słuchaczy bez wpływu Eurowizji na to osiągnięcie. Džanum było także regularnie używane przy obrazowaniu doniesień o szkolnej strzelaninie, która miała miejsce w Belgradzie w 2023.

Po sukcesie Džanum Teya Dora stała się jedną z wymarzonych kandydatek do wyjazdu na Eurowizję. Wokalistka postanowiła spróbować swoich sił w serbskich preselekcjach Pesma za Evroviziju ’24 z utworem Ramonda. Kompozycja odnosi się do rzadkiego, endemicznego kwaitu Ramonda nathaliae. Roślina ta cechuje się możliwością regeneracji i odrodzenia nawet po całkowitym wyschnięciu. Kwiat ten jest jednym z serbskich symboli wygranej podczas I wojny światowej, w której to zginęło około 30% populacji tego kraju, a także jest noszony w dniu zawieszenia broni. Sama Teya Dora tak opisuje swój utwór:

Chciałabym być jak ramonda, która odradza się jak feniks z najgorszych możliwych warunków. Jedna kropla wody i tylko mały promyk nadziei wystarczy, aby obrać ścieżkę, która prowadzi go do pierwotnego piękna i siły. Chcę, żeby ludzie sami zinterpretowali teksty, tak jak zrobili to z moimi poprzednimi piosenkami, czyli zobaczyli jakąś własną ścieżkę poprzez metaforę, którą im dałam.

Jak się okazało, w serbskich preselekcjach Teya Dora musiała się zmierzyć z doskonale znaną z Eurowizji 2022 Konstraktą, jednak to nie ona okazała się być główną rywalką o wyjazd do Szwecji. Do preselekcji zgłosiła się także popularna wokalistka i influencerka Breskvica z silnie etniczno-narodową kompozycją Gnezdo orlovo. Piosenka ta stała się popularna zwłaszcza wśród środkowi nacjonalistycznych, jak również cieszyła się największą popularnością w sieci. W finale preselekcji decydowało jury i widzowie w stosunku 50/50.

Głosowanie ekspertów wygrała Teya Dora, natomiast Breskvica znalazła się na miejscu szóstym, co praktycznie przekreśliło jej szansę na Eurowizję 2024. I tak też się stało, bowiem przez stosowany w Serbii system głosowania nawet zwycięstwo w televotingu o ponad 15 tysięcy głosów przełożyło się zaledwie na dwa punkty przewagi. Ostatecznie triumfowała Teya Dora z dorobkiem 22 punktów, a Breskvica zdobyła drugie miejsce i 17 oczek. Po wynikach w serbskich mediach wybuchł niemały skandal, a jurorzy dostawali nawet groźby śmierci w związku z niedostatecznym docenieniem faworytki publiczności. Zapowiedziano nawet protest w centrum Belgradu z blokadę głównych ulic tego miasta. Jednak demonstracja okazała się klapą, bowiem wzięły w niej udział… dwie osoby. Tym samym Teya Dora zatrzymała status reprezentantki Serbii podczas Eurowizji 2024.

Poznaj kraj

Serbia jako samodzielny kraj zadebiutowała na Eurowizji w roku 2007 i lepszego startu nie mogła sobie wymarzyć. Marija Šerifović z Molitvą wygrała cały konkurs, dzięki czemu rok później Belgard ugościł muzyczne zmanagania. Serbia jest również tym krajem, który regularnie melduje się w finale, a ostatnio flagi tego bałkańskiego kraju w sobotniej tabeli nie było widać w 2017 roku. Od tego czasu serbscy reprezentanci zawsze awansują przez półfinały, jednak w samym finale radzą sobie równie. Ostatni sukces przypadł w 2022 roku Konstrakcie, która podbiła serca publiczności chwytliwym In compore sano. Rok temu już już tak dobrze nie było – co prawda Luke Black awansował do finału, jednak zajął w nim zaledwie 24. miejsce.